66 Milyon Yıllık İzler Bir T Rex Yürüyüşünü Kaydetmiş Olabilir

ABD'nin Kuzey Dakota eyaletinde bulunan dört büyük ayak izi, yaklaşık 66,5 milyon yıl önce yürüyen yetişkin bir Tyrannosaurus rex'in hareketini kaydetmiş olabilir. Hell Creek Formasyonu'nun güneybatı bölümündeki izler, yaklaşık yedi metre boyunca aynı yönde sıralanıyor. Her biri yaklaşık 90 santimetre uzunluğunda ve üç belirgin parmak taşıyor. Journal of Vertebrate Paleontology dergisinde yayımlanan araştırma, boyut, kayaç yaşı ve ayak anatomisi karşılaştırmalarına dayanarak en olası iz sahibinin büyük bir tiranozor olduğunu bildiriyor.

Hell Creek, T. rex fosilleriyle tanınan bir jeolojik oluşum. İzlerin bulunduğu tabaka, dinozorların yok oluşundan hemen önceki döneme karşılık geliyor. Aynı bölgede benzer büyüklükte başka bir yırtıcı dinozorun bilinmemesi, T. rex yorumunu güçlendiriyor. Bununla birlikte ayak izleri çoğu zaman kemik fosilleri kadar ayrıntılı anatomik özellik korumuyor. Bu nedenle araştırmacılar tür adını kesin bir teşhis olarak değil, mevcut kanıtlara dayanan en güçlü olasılık olarak kullanıyor.

Üç boyutlu taramayla kayda alındı

İz yüzeyi milyonlarca yıllık aşınma nedeniyle kolay okunur durumda değildi. Ekip alanı yüksek çözünürlüklü üç boyutlu tarama ve fotogrametriyle belgeledi. Sayısal model, parmak uçlarını, ayağın bastığı bölgeyi ve izler arasındaki mesafeyi farklı ışık açılarında incelemeyi mümkün kıldı. Dört izin aynı hayvana ait olması, tek bir fosille elde edilemeyecek davranış bilgisi sağladı. Araştırmacılar adım uzunluğu ile tahmini kalça yüksekliği arasındaki ilişkiyi kullanarak yürüyüş hızını hesapladı.

Sonuç, hayvanın saatte yaklaşık 5,6 ile 7,2 kilometre arasında ilerlediğini gösteriyor. Bu hız, yetişkin bir insanın tempolu yürüyüşüne yakın ve T. rex'in koşmadığına işaret ediyor. Hesaplama hayvanın bacak uzunluğu, izin gerçek kenarı ve zeminin yapısı hakkında varsayımlar içeriyor. Yağmur, çamurun çökmesi veya daha sonraki aşınma izin boyutunu değiştirmiş olabilir. Bu nedenle hız aralığı kesin bir kronometre ölçümü olarak görülmemeli.

Kemiklerin anlatamadığı davranış

T. rex'e ait kemikler büyüme, beslenme ve kas yapısı hakkında geniş bilgi veriyor; fakat hayvanın belirli bir anda nasıl hareket ettiğini doğrudan göstermiyor. Ardışık ayak izleri ise adım ritmini, yönü ve hız değişimini kaydedebiliyor. Araştırmacılar bu dizinin yetişkin T. rex'e atfedilen ilk yayımlanmış trackway, yani ardışık iz yolu olabileceğini belirtiyor. Daha önce tekil büyük tiranozor izleri bildirilmiş olsa da birden fazla adımın korunması son derece seyrek.

Keşif, T. rex'in azami koşu hızını çözmüyor ve bütün yetişkinlerin aynı tempoda hareket ettiğini göstermiyor. Yalnızca tek bir hayvanın kısa bir andaki yürüyüşünü kaydediyor. Buna rağmen yedi metrelik rota, 66 milyon yıl önceki bir davranışı doğrudan izleme imkânı veriyor. Haber başlığında “T. rex'in kesin ayak izleri” yerine “T. rex'e atfedilen izler” denmesi, çalışmanın sunduğu kanıtla daha uyumlu olacaktır.

Bir iz yolunun güvenilir yorumlanması, yalnızca parmak biçimine değil zeminin nasıl çöktüğüne de bağlı. Hayvan ayağını çektiğinde çamur geri dolabilir, üst tabaka aşındığında gerçek taban yerine alttaki basınç izi açığa çıkabilir. Bu süreçler ayağı olduğundan büyük veya küçük gösterebilir. Ekip üç boyutlu modelle bu etkileri ayırmaya çalıştı. Gelecekte çevrede bulunacak ek adımlar, dönüş izi veya aynı tabakadaki başka hayvan izleri, yürüyüşün çevresel bağlamını daha iyi açıklayabilir.

İzlerin korunması ayrıca eski taşkın ovasının kısa sürede tortuyla örtüldüğünü düşündürüyor. Zeminin nemi, ayağın batma miktarı ve sonraki tortu birikimi yeniden modellenebilirse hız tahminindeki belirsizlik daralabilir. Alanın yeni taramalarla izlenmesi, yüzey aşınmadan önce gözden kaçan başka ayak izlerinin kayda alınmasını da sağlayabilir.