Çin Topraklarında Yeni Denisovan Kemikleri Bulundu

Çin'in güneybatısındaki Bianfu Mağarası'nda yürütülen geniş çaplı inceleme, insanlık tarihinin en az bilinen gruplarından Denisovanlara ait yeni kalıntıları ortaya çıkardı. Araştırmacılar mağaradan çıkarılan 60 binden fazla kemik parçasını önce biçimlerine göre taradı, ardından seçilen örneklerde ZooMS ve ayrıntılı protein analizleri uyguladı. Nature dergisinde yayımlanan sonuçlar, iki kafatası parçası, bir radius yani ön kol kemiği parçası ve iki dişin Denisovanlarla ilişkilendirildiğini gösteriyor. Kalıntılar 167 bin ile 134 bin yıl öncesine tarihlenen tabakalarda bulundu.

Denisovanlar ilk kez Sibirya'daki Denisova Mağarası'ndan elde edilen genetik veriler sayesinde tanınmıştı. Buna karşın bu gruba kesin biçimde bağlanabilen fosiller oldukça az. Bu nedenle araştırmacılar, biçimi ayırt edilemeyen küçük kemik parçalarında korunmuş proteinleri inceleyen yöntemlere yöneliyor. Kolajenin amino asit dizilimindeki belirli farklılıklar, örneğin hangi insan grubuyla daha yakın ilişkili olduğunu gösterebiliyor. Bianfu örnekleri de bu yöntemle karşılaştırıldı ve Denisovan soyuna güçlü biçimde yerleştirildi.

İlk doğrulanmış ön kol kemiği

Çalışmanın en dikkat çekici bulgularından biri radius parçası oldu. Araştırmacılar bunun Denisovanlara atfedilen ilk doğrulanmış ön kol kemiği olduğunu bildiriyor. Kemik bazı ölçüler bakımından Neandertallere benzer özellikler taşıyor; genel biçimi ise modern insanlara daha yakın görünüyor. Bu özellik mozaiği, Denisovan bedeninin tek bir fosilden çıkarılabilecek kadar basit olmadığını gösteriyor. Yeni örnekler, grubun fiziksel yapısını yalnızca diş ve çene üzerinden değerlendiren mevcut tabloyu genişletiyor.

Bianfu Mağarası, Denisova Mağarası dışındaki en zengin doğrulanmış Denisovan kalıntı topluluklarından biri haline geldi. Bölgenin Sibirya'dan çok farklı iklim ve coğrafyaya sahip olması, grubun geniş bir çevresel aralıkta yaşayabildiği düşüncesini destekliyor. Daha önce Tibet Platosu ve Doğu Asya'dan gelen bulgular da Denisovanların tek bir dar bölgede kalmadığını göstermişti. Yeni çalışma, Güneybatı Çin'deki varlıklarını doğrudan biyomoleküler kanıtla güçlendiriyor.

Avcılık ve kemik kullanımı

Aynı mağarayı inceleyen ikinci Nature makalesi, Denisovanların nasıl beslendiği ve hangi araçları kullandığına odaklandı. Hayvan kalıntılarındaki kesme ve kırma izleri, avların işlendiğini ve farklı bölümlerinden yararlanıldığını gösteriyor. Taş aletlerin hızlı ve işlevsel biçimde üretildiği, kemiklerin de araç veya başka amaçlarla kullanıldığı değerlendiriliyor. Bu tablo, mağaranın yalnızca kısa süreli bir sığınak olmadığını; tekrar tekrar kullanılan, kaynakların sistemli biçimde işlendiği bir yaşam alanı olabileceğini düşündürüyor.

Bulgular “yeni bir insan türü bulundu” anlamına gelmiyor. Araştırmacılar bilinen Denisovan grubuna ait yeni bireysel kalıntıları ve bunlarla bağlantılı davranış izlerini tanımlıyor. Çalışmanın asıl önemi, genetik mirası günümüz toplumlarında hâlâ görülen ancak fosil kaydı çok sınırlı olan bir insan grubunu daha görünür hale getirmesi. Bianfu'daki her yeni parça, Denisovanların bedeni, coğrafi yayılımı ve gündelik hayatı konusunda daha ayrıntılı bir model kurulmasına yardım edecek.

Protein analizi, sıcak ve nemli bölgelerde DNA'nın korunmadığı örnekler için özellikle değerli. Proteinler genetik materyalden daha uzun süre dayanabiliyor; buna karşılık akrabalık ve bireysel özellikler konusunda DNA kadar ayrıntılı bilgi vermiyor. Bianfu'daki sınıflandırmanın gücü, birden fazla kemikte benzer biyomoleküler işaretlerin bulunması ve tabaka bağlamının korunmasından geliyor. Gelecekte elde edilebilecek DNA, daha fazla protein veya doğrudan tarihleme sonucu, bu bireylerin diğer Denisovan topluluklarıyla ilişkisini daha kesin biçimde gösterebilir.

Yeni kazılarda anatomik olarak daha bütün kemiklerin bulunması, protein sınıflandırmasını beden oranlarıyla birleştirebilir. Aynı tabakalardaki ateş alanları, bitki kalıntıları ve hayvan kemikleri de grubun mevsimsel hareketlerini açıklayabilir. Böylece mağara, yalnızca kimlik belirleyen bir fosil alanı olmaktan çıkıp Denisovanların çevreye nasıl uyum sağladığını gösteren ayrıntılı bir yaşam kaydına dönüşebilir.