Kırşehir’de Tarihi Değiştirecek İz: 4 Bin Yıllık Çelik Bulgusu

Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi’nden Dr. Öğr. Üyesi Zekiye Nihan Kırçıl tarafından hazırlanan “Kaman-Kalehöyük’teki Arkeolojik Bulgular Işığında Hitit Dönemi Tahıl Depoları ve Demir Kullanımı” başlıklı araştırma, Bellek Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisinde yayımlandı. Çalışmada arkeolojik bulgular, bitki kalıntıları ve Hititçe çivi yazılı belgeler birlikte değerlendirilerek Kalehöyük’ün binlerce yıl önceki ekonomik ve teknolojik yapısı incelendi. 

BİNLERCE DEPO ÇUKURU ORTAYA ÇIKARILDI

Baran Dağı’nın eteklerinde ve Kızılırmak havzasında bulunan Kaman-Kalehöyük’te sistematik kazılar 1986 yılından bu yana devam ediyor. Kazılarda Eski Tunç Çağı’ndan Osmanlı dönemine kadar uzanan dört ana kültür katı belirlendi. 

Araştırmaya göre höyükte şimdiye kadar birkaç bin küçük toprak çukur kayıt altına alındı. Büyük bölümü konik biçimli olan çukurların bazılarında çamur ve kireç sıva izleri tespit edildi. Elektron mikroskobu analizlerinde saman katkıları ve bitkisel kalıntılara rastlanması, bu yapıların tahıl depolamak amacıyla kullanıldığı görüşünü güçlendirdi. 

Eski Hitit tabakasında ayrıca beş büyük yuvarlak depo yapısı bulundu. Bunlardan RS2 yaklaşık 11 metre, RS3 yaklaşık 7 metre çapındayken RS5’in maksimum çapının yaklaşık 16 metreye ulaştığı belirtildi. Çalışmada bu beş yapının tahıl depolama kapasitesi yaklaşık 1.183 litre olarak hesaplanıyor. 

VERGİ OLARAK TOPLANAN ERZAKLAR KAMAN’A GETİRİLMİŞ OLABİLİR

Araştırmanın önemli sonuçlarından biri de Kalehöyük’ün Hitit devletinin taşradaki ekonomik organizasyonunda üstlendiği role ilişkin. Çalışmada, depolardaki erzakların yalnızca Kaman-Kalehöyük çevresinden değil, farklı bölgelerden vergi olarak gönderilmiş olabileceği değerlendiriliyor. Biriken erzakın korunması amacıyla yerleşmede savunma duvarı oluşturulmuş olması da Kalehöyük’ün stratejik önemini destekleyen unsurlar arasında gösteriliyor. 

Arkeobotanik çalışmalar ise dönemin üretim çeşitliliğini ortaya koyuyor. Kazılarda altı sıralı arpa, bezelye, burçak, ekmeklik buğday, kabuklu arpa, nohut ve siyez buğdayına ait kalıntılar tespit edildi. 

4 BİN YIL ÖNCESİNE AİT ÇELİK BİLEŞİMLİ DEMİR

Çalışmanın en dikkat çekici bölümünü ise demir buluntuları oluşturdu. Kaman-Kalehöyük’te Erken ve Orta Tunç Çağlarına tarihlenen demir bıçak, iğne ve çubuk biçimli eserler bulundu. Bulgular, demir işçiliğinin bölgede farklı tekniklerle geliştiğine işaret ediyor. 

Özellikle MÖ 2200-2000 yıllarına tarihlenen Eski Tunç Çağı katında tespit edilen çelik bileşimli demir parçası, araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri oldu. Çalışmaya göre bu eser, Anadolu’da demirin işlenmesi ve sertleştirilmesine ilişkin yöntemlerin düşünüldüğünden çok daha erken dönemlerde bilindiğini gösteren önemli kanıtlardan biri. 

Kaman-Kalehöyük’ten çıkan bulgular, Kırşehir’in yaklaşık dört bin yıl önce tarım, depolama, devlet denetimi ve metalürjinin kesiştiği önemli bir Anadolu merkezi olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor.