UNESCO’dan Uyarı: Gazeteciler İçin İHA Tehdidi

UNESCO’nun gazeteci güvenliğine ilişkin raporu, basın çalışanlarına yönelik ölümcül şiddetin arttığını ortaya koydu. Rapora göre 2024–2025 döneminde öldürülen gazeteci sayısı, önceki iki yıllık döneme kıyasla yüzde 20 yükseldi. İki yılda 189 gazeteci yaşamını yitirirken, ölümlerin büyük bölümü çatışma bölgelerinde gerçekleşti. Raporda, gazetecilere yönelik cinayetlerin cezasız kalmasının, mesleğin güvenli biçimde yürütülmesi önündeki sorunlardan biri olduğu vurgulandı.

Cezasızlıkla mücadelede gerileme

2 Kasım 2026’da yayımlanan raporda, önceki iki yıllık dönemde yüzde 85 olan küresel cezasızlık oranının yüzde 86’ya çıktığı açıklandı. Böylece UNESCO’nun 2012’de başlattığı ölçümlerde ilk kez artış kaydedildi. Bu oran, gazeteci cinayetlerinin yaklaşık her yedisinden altısında cezasızlığın sürdüğünü gösteriyor.

Kuruluşun bulguları, ölümcül saldırıların yanı sıra soruşturma ve yargılama süreçlerindeki eksiklikleri de gündeme taşıdı. Gazetecilerin korunmasına yönelik çabaların, suçların aydınlatılması ve sorumluların adalet önüne çıkarılmasıyla desteklenmesi gerektiği ortaya konuldu.

Çatışma bölgelerinde İHA tehdidi

Hayatını kaybeden 189 gazetecinin 127’si çatışma bölgelerinde öldürüldü. Böylece toplam kayıpların yaklaşık üçte ikisi, savaş ve silahlı çatışmaların yaşandığı alanlarda meydana geldi. Bu bölgelerdeki ölümlerin 50’si insansız hava aracı saldırılarında gerçekleşti.

UNESCO, İHA kullanımını savaş haberciliğinde ortaya çıkan tehlikeler arasında değerlendirdi. Veriler, çatışma bölgelerinde öldürülen gazetecilerin yaklaşık yüzde 40’ının bu saldırılarda yaşamını yitirdiğine işaret ediyor.

Raporda ayrıca, tek bir saldırıda birden fazla gazetecinin öldürüldüğü yedi olay belgelendi. Basın yeleği giyen ya da açıkça basın ibaresi taşıyan araçlarda bulunan 15 gazetecinin öldürülmesi de raporda yer aldı.

UNESCO raporunda, 2024–2025 döneminde öldürülen 14 kadın gazetecinin yüzde 93’ünün çatışmaları izlerken yaşamını yitirdiği de belirtildi. Kuruluş, kadın gazetecilerin çevrim içi ve çevrim dışı taciz ile şiddet karşısında özel risklerle karşılaştığına dikkat çekerek bu alandaki koruma ve destek ihtiyacını vurguladı.

BM Genel Sekreterinden adalet çağrısı

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, 2 Kasım mesajında gazetecilere yönelik her olayın soruşturulmasını ve faillerin yargılanmasını istedi. Çevrim içi saldırıların durdurulması gerektiğini de vurgulayan Guterres, gazetecilerin görevleri nedeniyle hedef alınmasının kabul edilemeyeceğini belirtti.

Guterres, basın çalışanlarının kamuoyunu bilgilendirme ve iktidar sahiplerinden hesap sorma görevine dikkat çekti. Gazetecilerin mesleklerini güven içinde yapabilmesini insan hakları, demokrasi ve hukukun üstünlüğü açısından temel bir gereklilik olarak değerlendirdi.

BM Genel Sekreteri, gazetecilere yönelik saldırıların toplumun bilgiye erişimini de etkilediğini hatırlattı. Mesajında, gazeteci güvenliğinin sağlanması ile cezasızlığın sona erdirilmesini birlikte ele alarak adalet çağrısını yineledi.