Uzmanından Kuşdili Traverteni İçin Kritik Uyarı: Su Yeniden Verilmeli

Kırşehir kent merkezindeki en önemli doğal oluşumlardan biri olan Kuşdili Traverteni için dikkat çeken bir uyarı geldi. Jeoloji Yüksek Mühendisi, tıbbi jeoloji uzmanı ve yazar Dr. Eşref Atabey, 17 Ağustos 2026 tarihinde bölgede gerçekleştirdiği incelemede traverten sırtına ulaşan sıcak suyun kesildiğini ve güncel oluşum sürecinin durduğunu tespit etti.

Atabey’in hazırladığı değerlendirmeye göre geçmişte traverten sırtından akarak küçük şelaleler meydana getiren sıcak su artık yüzeye ulaşmıyor. Su akışının kesilmesiyle birlikte yeni traverten oluşumu durmuş durumda. Doğal yapıdaki kuruma ve renk kayıplarının ilerlemesi hâlinde alanın yakın zamanda özgün görünümünü büyük ölçüde yitirebileceği belirtiliyor.

800 Metrelik Doğal Oluşum

Kuşdili ve Kayabaşı mahalleleri arasında uzanan traverten-tufa sırtı, kuzeydoğu-güneybatı doğrultusundaki bir açılma çatlağı boyunca gelişiyor. Yaklaşık 800 metre uzunluğa sahip oluşumun genişliği 10 ile 30 metre, yüksekliği ise yer yer 2 ile 4 metre arasında değişiyor.

Faylı yapıdan yüzeye çıkan, kalsiyum bikarbonat ve çeşitli mineraller bakımından zengin sıcak yer altı suyu; binlerce yıllık süreçte sarı, turuncu, kahverengi ve krem tonlarındaki traverten tabakalarını meydana getirdi. Alandaki yeşilimsi ve mavimsi renkler ise alg ve siyanobakteri faaliyetlerinden kaynaklanıyor.

Atabey’in 1996 yılındaki incelemelerine dayanan ve daha sonra MTA Dergisi’nde yayımlanan bilimsel çalışması, bölgenin jeolojik özelliklerini ayrıntılı biçimde ortaya koymuştu. Yeni gözlemler, travertenin geçmişteki canlı ve doğal görünümünden uzaklaşmaya başladığını gösterdi.

Su Akışı Neden Kesildi?

Makalede sıcak suyun traverten sırtına ulaşmamasına ilişkin iki ihtimal üzerinde duruldu. Kuyulardan gelen termal suyun başka bir noktaya yönlendirilmiş olabileceği değerlendirilirken, sırt boyunca uzanan borunun tıkanmasının da akışı durdurmuş olabileceği belirtildi.

Alanda doğal su kanalının üzerine yerleştirilen, üzeri betonla kapatılan ve ucu tıpanmış bir borunun bulunduğu kaydedildi. Atabey, kesintinin kesin nedeni belirlenerek sıcak suyun yeniden travertenin doğal oluğuna verilmesi gerektiğini vurguladı.

Su akışının yeniden sağlanmaması durumunda kuruma ve dış etkenlerin yol açtığı bozulmaların hızlanabileceği, bunun sonucunda travertenin hem bilimsel değerini hem de kendine özgü renkli görünümünü kaybedebileceği ifade edildi.

“Üzerinde Yürünen Değil, İzlenen Bir Alan Olmalı”

Traverten kütlesinin önündeki havuza yerleştirilen oturma ve geçiş dubaları da eleştirilen uygulamalar arasında yer aldı. İnsanların havuzun içerisinde yürümesinin, yeni traverten oluşumunun temel malzemesi olan kalsiyum karbonat çamuruna zarar verdiği belirtildi.

Atabey, havuzdaki dubaların kaldırılmasını, ziyaretçilerin su birikintisine girmesinin önlenmesini ve bölgenin kontrollü bir seyir alanına dönüştürülmesini önerdi. Böylece hem doğal oluşumun korunabileceği hem de alanın ziyaretçilere güvenli biçimde tanıtılabileceği kaydedildi.

Kırşehir İçin Doğal Bir Açık Hava Laboratuvarı

Kuşdili Traverteni; oluşum biçimi, jeolojik geçmişe ilişkin taşıdığı izler, renkli dokusu ve bilimsel özellikleriyle Kırşehir’in önemli jeolojik miras alanları arasında gösteriliyor. Uzmanlara göre bu tür oluşumların zarar görmesi yalnızca doğal bir güzelliğin kaybolması anlamına gelmiyor; aynı zamanda yerkürenin geçmişini anlatan bilimsel bir kaydın da silinmesine yol açıyor.

Dr. Eşref Atabey, Kuşdili Traverteni’nin korunması için ilgili kurumların vakit kaybetmeden harekete geçmesi gerektiğini belirterek sıcak suyun doğal güzergâhına yeniden verilmesi, traverten yüzeyine yönelik insan müdahalesinin sınırlandırılması ve alanın jeolojik miras anlayışıyla yönetilmesi çağrısında bulundu.