Türk Mühendislerden Alzheimer İçin Akıllı Kolye Dünya Finalinde

Türk mühendisler Dilara Türkeş ve Emir Alapala tarafından geliştirilen “ReminiScent” isimli akıllı kolye, Alzheimer ve demans hastalarının günlük yaşamını desteklemeyi amaçlayan yenilikçi yaklaşımıyla uluslararası arenaya çıktı. Proje, 2026 James Dyson Ödülü’nde Türkiye birincisi olarak seçilirken, 4 Kasım’da gerçekleştirilecek dünya finalinde Türkiye’yi temsil etmeye hazırlanıyor.

Bir Aile Hikâyesinden Teknoloji Projesine

Projenin ortaya çıkışında Dilara Türkeş’in babaannesinin yaşadığı Alzheimer süreci etkili oldu. Hastalık ilerledikçe anıların ve günlük yaşam becerilerinin giderek kaybolmasına tanıklık eden genç mühendisler, hafıza ile koku arasındaki güçlü bağlantıya odaklandı.

İnsanların yıllar önce kullandıkları bir parfümün ya da çocukluklarından tanıdıkları bir kokunun yeniden karşılarına çıkmasıyla geçmiş anılarının canlanabilmesinden hareket eden ekip, bu mekanizmayı taşınabilir bir teknolojiye dönüştürmek için çalışmaya başladı.

16 Milimetrelik Sistem Kolyenin İçine Sığdırıldı

ReminiScent’in en dikkat çekici özelliğini yalnızca 16x16 milimetrelik kompakt elektronik altyapısı oluşturuyor. Hastanın boynunda taşıyabileceği şekilde tasarlanan sistem, belirli zaman aralıklarında soğuk koku buharı yayıyor. Sistem otonom olarak çalışırken koku kartuşunun değiştirilebilmesine imkân veren modüler bir yapı da kullanılıyor.

Kolyenin üzerinde ayrıca kullanıcının kimlik ve sağlık açısından önemli bazı bilgilerinin yanı sıra acil durumda ulaşılabilecek yakınının iletişim bilgilerinin de bulunması planlandı. Böylece cihazın yalnızca hafıza ve koku ilişkisine yönelik araştırmalara değil, Alzheimer hastalarının günlük yaşamda karşılaşabildiği güvenlik sorunlarına da çözüm sunması hedefleniyor.

Bir Sonraki Hedef Konum Takibi

Projeyi geliştiren ekip, cihazın ilerleyen aşamalarında Alzheimer hastalarında karşılaşılabilen kaybolma ve yön bulamama sorunlarına karşı otonom konum takip sistemini de kolyeye entegre etmeyi amaçlıyor. Planlanan sistemde konum bilgilerinin akıllı telefon ağları üzerinden şifrelenmiş biçimde aktarılması öngörülüyor.

Dünya Sağlık Örgütü’nün 2026 verilerine göre dünya genelinde yaklaşık 57 milyon kişi demansla yaşıyor ve her yıl yaklaşık 10 milyon yeni vaka ortaya çıkıyor. Alzheimer hastalığı ise demans vakalarının yaklaşık yüzde 60 ila 70’ini oluşturuyor. Bu nedenle hastaların yaşam kalitesini ve güvenliğini artırmaya yönelik yeni teknolojiler giderek daha fazla önem kazanıyor.

Gözler 4 Kasım’daki Dünya Finalinde

Türkiye birinciliğinin ardından gözler şimdi James Dyson Ödülü’nün dünya finaline çevrildi. Dilara Türkeş ve Emir Alapala’nın geliştirdiği ReminiScent, 4 Kasım’daki finalde Türkiye adına yarışacak.

Genç mühendislerin uzun vadeli hedefleri arasında projeyi geliştirmek, gerekli tıbbi sertifikasyon süreçlerini tamamlamak ve cihazı seri üretime hazır hale getirmek bulunuyor. Bu aşamada ReminiScent’in klinik olarak onaylanmış bir Alzheimer tedavisi değil, geliştirme ve araştırma süreci devam eden yenilikçi bir sağlık teknolojisi projesi olduğunun altını çizmek gerekiyor.