Tarım arazilerinde yeni dönem: Bağ evi ve bungalovlara sert yaptırım

Resmi Gazete’de yayımlanan “Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkındaki Yönetmelik” ile tarım arazilerinin amaç dışı kullanımına karşı daha sert ve kapsamlı bir süreç başlatıldı. Özellikle son yıllarda kırsal alanlarda hızla çoğalan bağ evi, konteyner ev ve bungalov tipi yapıların denetim altına alınması hedeflenirken, izinsiz yapılan yapılaşmalara yönelik yıkım ve yaptırım süreci de netleştirildi. Kaçak Yapılar İçin Yıkım Süreci İşleyecek Yeni yönetmeliğe göre tarım arazilerine izinsiz olarak yapılan tüm yapıların kaldırılması gerekecek. Yapı sahiplerine belirlenen süre içinde binaları yıkmaları ve araziyi yeniden tarımsal üretime uygun hale getirmeleri için süre verilecek. Bu sürenin sonunda gerekli işlemler yapılmazsa idari yaptırımlar uygulanacak ve yıkım süreci kamu eliyle devreye alınacak. Belediyelere ve İl Özel İdarelerine Sorumluluk Verildi Yönetmelik, izinsiz yapıların ortadan kaldırılması konusunda belediyeler ve il özel idarelerine doğrudan sorumluluk yüklüyor. İlgili kurumlar, bildirimin ardından bir ay içinde yıkımı gerçekleştirmek ya da yaptırmak zorunda olacak. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde ise Bakanlık sürece doğrudan müdahil olacak. Bakanlık Gerekirse Doğrudan Yıkım Yapacak Bir ay içinde belediye veya il özel idaresi tarafından yıkılmayan yapılar için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı devreye girecek. Bakanlık, bu yapıların yıkımını doğrudan gerçekleştirebilecek ya da yıktırabilecek. Oluşan tüm masraflar ise ilgili idarelerden tahsil edilecek; ayrıca bu bedeller yüzde 100 fazlasıyla geri alınacak. Bağ Evi İçin Yeni Şartlar Getirildi Yönetmelik, bağ evi yapımına da açık sınırlar getirdi. Buna göre bağ evi yapılabilmesi için en az 5 dönüm büyüklüğünde arazi şartı aranacak. Yapının taban alanı 30 metrekareyi geçemeyecek ve bir parsel üzerine yalnızca bir adet ev yapılabilecek. Aynı aile de aynı bölgede sadece bir bağ evine sahip olabilecek. Dikili Tarım Arazilerine Ayrı Ölçüt Uygulanacak Dikili tarım arazilerinde yapılaşma için daha farklı bir kriter uygulanacak. Bu tür arazilerde 30 metrekarelik bir yapı için en az 1 dönüm arazi yeterli olacak. Ancak burada da yapılaşmanın tarımsal üretimle bağlantılı ve doğal yapıyı bozmayacak nitelikte olması gerekecek. Zeytinlikler ve Dikili Araziler Yeniden Tanımlandı Yönetmelikte zeytinlik ve dikili tarım arazilerine ilişkin ölçütler de yeniden düzenlendi. Dönüm başına 28 ile 55 arasında zeytin ağacı bulunan araziler, dikili tarım arazisi olarak kabul edilecek. Bu alanların, ağaçların ekonomik ömrü tamamlanmadan farklı kullanım amaçlarına açılması sınırlandırılacak. Toprak Koruma Kurulu Yetkili Olacak Tarım arazilerine yapılacak yapılar konusunda yeni bir izin ve değerlendirme mekanizması da oluşturuldu. “Toprak Koruma Kurulu” adı altında kurulacak yapı, tarım alanlarında yapılmak istenen uygulamaları değerlendirecek. Böylece yapılaşma taleplerinin daha sıkı bir inceleme sürecinden geçmesi sağlanacak. Her Yapı İçin Önce Alternatif Alan Araştırılacak Yeni dönemde tarım arazisinde yapı yapmak isteyenler için sadece başvuru yeterli olmayacak. Öncelikle bu yapının tarım arazisi dışında başka bir alanda yapılıp yapılamayacağı araştırılacak. Yani arazi sahibinin tarlasında bağ evi yapma talebi, başka bir uygun alan olup olmadığına göre değerlendirilecek. Tarım Amaçlı Yapılar Tek Tek Tanımlandı Yönetmelikte hangi yapıların tarımsal amaçlı yapı sayılacağı ayrıntılı şekilde belirtildi. Sulama ve toprak koruma altyapı tesisleri, seralar, tarımsal depolar, çiftlik atölyeleri, fide ve fidan üretim tesisleri, bazı hayvancılık ve su ürünleri yapıları, kurutma tesisleri, ürün muhafaza alanları ve belirli şartları taşıyan bağ evleri bu kapsamda değerlendirildi. GES İçin de Tarım Sınıfı Şartı Aranacak Tarım arazilerinde güneş enerjisi santrali kurulmasına ilişkin hükümler de netleştirildi. Buna göre GES kurulacak alanın mutlaka kuru marjinal tarım arazisi niteliğinde olması gerekecek. Bu sınıfın dışındaki tarım arazilerinde yapılacak başvurular ise hiçbir şekilde kurul gündemine alınmayacak. Tapu Kaydına Şerh Düşülecek Kaçak yapılaşmanın tespit edilmesi halinde yalnızca yıkım kararı verilmeyecek, aynı zamanda bu durum tapu kayıtlarına da işlenecek. Taşınmazın beyanlar hanesine “5403 sayılı Kanunun amacı dışında kullanılmıştır” şeklinde şerh düşülecek. Aykırılık giderilmeden ve resmi bildirim yapılmadan bu kayıt tapudan silinmeyecek. Arazinin Eski Haline Döndürülmesi Zorunlu Olacak Yönetmelik, yalnızca yapının kaldırılmasını değil, arazinin yeniden tarımsal üretime uygun hale getirilmesini de zorunlu tutuyor. Yıkım sonrası alanın temizlenmesi, düzenlenmesi ve üretim yapılabilecek niteliğe kavuşturulması gerekecek. Böylece yalnızca bina kaldırılmış olmayacak, tarım toprağının işlevi de geri kazandırılacak. Parselleyip Satanlara Suç Duyurusu Yapılacak Bağ evi veya bungalov amacıyla tarım arazilerini küçük parçalara bölerek satışa konu edenler de yönetmelik kapsamında cezai yaptırımla karşı karşıya kalacak. Fiili hisselendirme ya da ortaklık ilişkileri üzerinden tarım arazilerinin bütünlüğünü bozan kişiler hakkında Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulacak. Amaç, Tarım Topraklarını Korumak Yeni düzenleme ile birlikte temel hedefin, tarım arazilerinin imara açılmasını ve plansız yapılaşma nedeniyle üretim niteliğinin zayıflamasını önlemek olduğu görülüyor. Özellikle kırsalda son yıllarda artan kontrolsüz yapılaşmaya karşı daha sert bir denetim süreci başlatılırken, tarım topraklarının korunması konusunda merkezi ve yerel idarelerin sorumluluğu daha da belirgin hale geliyor.