Konya ve Aksaray Sulamada Önde, Kırşehir Neden Geride?

Kızılırmak'ın geçtiği, Hirfanlı Barajı'nın kıyısında bulunan Kırşehir, tarımsal sulamada dikkat çekici bir çelişkiyle karşı karşıya. Konya Ovası Projesi (KOP) Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığının yayımladığı 2025 Yılı Sosyo-Ekonomik Göstergeler Raporu, kentin sahip olduğu su potansiyelinin tarım alanlarına aynı ölçüde yansımadığını ortaya koyuyor. Türkiye'nin önemli tarım ve hayvancılık merkezlerinden biri olan şehirde, geniş araziler hâlâ yağışa bağımlı koşullarda işleniyor.

3,4 Milyon Dekar Tarım Arazisinin Yüzde 83'ü Sulanamıyor

Rapora göre Kırşehir'de 348 bin 2 hektar, yaklaşık 3 milyon 480 bin dekar tarım arazisi bulunuyor. Bunun yalnızca 60 bin 93 hektarı, yani 600 bin 930 dekarı sulanabiliyor. Yaklaşık 2 milyon 879 bin dekar arazi ise mevcut sulama kapsamının dışında kalıyor. Böylece kentte her 100 dekar tarım toprağından yaklaşık 83'ü düzenli sulama imkânından yararlanamıyor.

Kırşehir'in yüzde 17,3'lük sulama oranı, KOP bölgesinin yüzde 36,6'lık ortalamasının oldukça gerisinde. Niğde'de bu oran yüzde 66,5, Konya'da yüzde 44,9, Aksaray'da yüzde 40,1. Sekiz il arasında Kırşehir'den daha düşük orana sahip tek il, yüzde 5,5 ile Nevşehir.

KOP'un 2024 tarım alanı dağılımına ilişkin tablosunda Kırşehir'deki nadas alanı 58 bin 499 hektar olarak gösteriliyor. Bu verinin tek başına sulama yetersizliğinden kaynaklandığı söylenemez; ancak tarımsal üretimde iklim ve su yönetiminin önemini bir kez daha hatırlatıyor.

Öte yandan mevcut sulamanın 23 bin 313 hektarı DSİ projeleriyle, 11 bin 820 hektarı il özel idaresi projeleriyle, 23 bin 480 hektarı halk sulamasıyla, 1.480 hektarı da kooperatifler üzerinden gerçekleştiriliyor. Bu dağılım, sulama altyapısının farklı uygulamalarla parçalı biçimde oluştuğunu gösteriyor.

Su Potansiyelinde Birinci, Sulamada Sondan İkinci!

Asıl çarpıcı veri, su kaynaklarıyla ilgili tabloda yer alıyor. KOP raporuna göre Kırşehir'in yıllık kullanılabilir yerüstü su potansiyeli 1 milyar 604 milyon metreküp. Bu miktar, bölgedeki sekiz il arasında en yüksek değer. Ne var ki aynı şehir, tarım arazilerinin sulanma oranında sondan ikinci sırada.

Kullanılabilir su potansiyelinin tamamını tarıma ayırmak elbette mümkün değil; havza dengeleri, mevcut tahsisler, çevresel etkiler ve yatırım maliyetleri hesaba katılmalı. Yine de kaynak zenginliği ile sulama altyapısı arasındaki fark, açıklanmayı bekliyor.

Hirfanlı'nın Suyu Başka Projelerde Değerlendiriliyor

Bu tartışmanın merkezinde Hirfanlı Barajı bulunuyor. BOTAŞ'ın resmî açıklamalarında, barajdan alınan suyun Aksaray'ın Sultanhanı ilçesindeki Tuz Gölü Doğal Gaz Depolama Tesisi'nde kullanıldığı belirtiliyor.

Aksaray'ın Sarıyahşi ilçesinde 2 bin 60 hektar alanın Hirfanlı'dan pompajla sulanmasına yönelik proje de resmî kayıtlarda yer alıyor. Konya Kapalı Havzası'na Kızılırmak Havzası'ndan su aktarılması ise planlama çalışmalarına konu oldu. Ancak bu projelerin varlığı, ilgili tarımsal su aktarımlarının bugün fiilen gerçekleştiğini göstermiyor.

Buna karşılık, Kırşehir'in kendi sınırları yakınındaki büyük su kaynağından tarımsal amaçla ne ölçüde yararlanabildiği sorusunu güçlendiriyor.

Yeni Yatırımlar da Sorunu Çözmeye Yetmiyor

Üstelik KOP'un yatırım hedefleri de kısa vadede köklü bir değişime işaret etmiyor. Bölgede yeni projelerle 213 bin 981 hektar alanın sulamaya açılması öngörülürken Kırşehir için belirlenen miktar 4 bin 366 hektar. Konya için planlanan ilave alan ise 158 bin 573 hektar.

Hedeflerin tamamı gerçekleşirse Kırşehir'in sulanan tarım alanı 64 bin 459 hektara çıkacak. Mevcut toplam tarım alanı esas alındığında sulama oranı ancak yüzde 18,5'e yükselecek. Başka bir ifadeyle, yeni yatırımların ardından dahi tarım topraklarının yüzde 80'inden fazlası sulama kapsamı dışında kalacak.

Kırşehir'in Tarımsal Geleceği İçin Kritik Soru

Bu tablo yalnızca çiftçinin bugünkü üretim koşullarını değil, Kırşehir'in ekonomik geleceğini de ilgilendiriyor. Yağışa bağımlılık, kurak dönemlerde verim kaybı riskini artırırken ürün çeşitliliğini ve kırsal geliri sınırlandırabiliyor.

Bu nedenle kamuoyunun cevabını beklediği sorular somut: Hirfanlı'dan Kırşehir'e mevcut su tahsisi ne kadar? Yeni pompaj ve sulama yatırımları hangi aşamada? Hangi köyler, hangi takvimle suya kavuşacak?

Kırşehir için ihtiyaç duyulan, teknik ve çevresel ölçütleri gözeten, finansmanı belirlenmiş, takvimi açıklanmış kapsamlı bir sulama programı. Çünkü suya yakın olmak yetmiyor; önemli olan o suyu toprağa ulaştırabilmek. Artık beklenen, ölçülebilir sonuçlar ve tam şeffaflık.